Öncüleriyle Gelen 10 Ağustos Sındırgı Depremi ve Detaylı Analizi

İçindekiler

10 Ağustos 2025 tarihinde saat 19:53’te Batı Anadolu’da merkezi Sındırgı ilçesinin batısında konumlanan 6.1 büyüklüğünde bir deprem olmuştur. Deprem ölçeklendirme olarak kuvvetli deprem sınıfındadır. Bazı yayınlarda büyük deprem açıklaması yapılmakla birlikte, deprembilimde 7.0 ve daha büyük depremler büyük deprem sınıfına girmektedir. Deprem iç merkezi 13 km derinliktedir.

Depremin konumu ve derinliği göz önüne alındığında, depremin Sındırgı Fayı’nın hareketi sonucu olduğu anlaşılmaktadır. Bu depremin dikkat çekici bir özelliği de 6.1 büyüklüğündeki deprem öncesi öncü deprem etkinliğinin varlığıdır. Kuvvetli veya büyük bir deprem öncesi oluşan küçük deprem etkinliklerini “öncü deprem” olarak etiketlemenin kesin bir yöntemi yoktur.

İlginizi Çekebilir

Depremde Binaları Tehdit Eden Zayıf Kat ve Yumuşak Kat Oluşumu

Yarısı Bizden Kampanyası Resmî Gazete, Kararname ve Sıkça Sorulan Sorular

Büyük Depremleri Önceden Bilmek Mümkün Değildir

Deprembilimde (sismoloji) yapılan çok sayıda araştırmaya rağmen kuvvetli ve büyük depremler olmadan bir süre önce (gün, hafta, ay ve yıl) saptanamıyor. Deprem etkinliği yüksek olan bölgelerde ise deprem tehlikesi ancak olasılıksal yöntemlerle açıklanıyor. Örneğin, bulunduğunuz noktada olası en büyük depremde maruz kalacağınız maksimum yer hareketi, Türkiye Deprem Tehlike Haritası’nda (TDTH, 2025) olasılıksal olarak 50 yılda yüzde 10 veya yüzde 50 gibi olasılık değerlerine göre belirleniyor. Depreme dayanıklı inşaat, bu değerlere göre tasarlanıyor. Her kuvvetli ve büyük deprem sonrası ülkenin herhangi bir yerinde “şu kadar yıl şöyle büyük deprem olmaz veya bu kadar büyük deprem olur” gibi iddialı söylemlerin bilimsel ve deterministik (tanımsal) bir dayanağı yoktur. Deprembilimin günümüzde ulaştığı önemli bilgi düzeyine rağmen kuvvetli ve büyük depremleri önceden bilme (prediction) becerisine ulaşamamıştır.

Simav Fay Kuşağı ve Sındırgı Fayı

Sındırgı Fayı, bölgede yer alan Simav Fay Kuşağı’nın en batı ucunda konumlanan bir segmenti (kolu) olarak tanımlanır (şekil 1, çizelge 1).

Batı Anadolu’da bulunan Simav Fay Kuşağı, 1960’lardan bugüne kadar birçok yerbilimcinin ilgisini çekmiş ve jeolojik, jeofizik ve sismolojik yöntemlerle incelenmiştir (Arpat ve Bingöl, 1969; Seyitoğlu vd, 1997; Doğan ve Emre, 2006; Toker, 2014; Gündoğdu vd, 2017; Toker vd 2018; Kartal ve Kadi̇ri̇oğlu, 2015).

Simav Fay Kuşağı, Batı Anadolu’nun en önemli aktif faylarından biridir. Doğan ve Emre (2006) ve Emre vd (2018), Simav Fay Kuşağı’nın 205 km uzunluğunda sağ yönlü doğrultu atımlı bir fay olduğunu; Sındırgı, Çaysimav ve Şaphane fay segmentlerini kapsadığını (şekil 1, çizelge 1) belirtmişlerdir. Simav Fay Kuşağı Kütahya ve Afyonkarahisar’a doğru uzanır.

**Çizelge 1: Simav Fayı’nın özellikleri (Emre vd, 2018). (DA: Doğrultu Atımlı Fay).**

Bugüne kadar sahada yapılan jeolojik-jeomorfolojik gözlemler, GPS ölçümleri, paleosismolojik bulgular Simav Fay Kuşağı’nın doğrultu atım nitelikli bir kayma hareketi yaptığını kanıtlamaktadır (Konak, 2012; Aktuğ vd, 2009; Duman vd, 2013; Emre vd, 2018). Simav Fay Kuşağı içerisindeki segmentlerde (çizelge 1) açılan tüm paleosismolojik hendeklerde yapılan gözlemlerde, Holosen yaşlı yüzey faylarında doğrultu atımlı fay hareketleri gözlenmiştir (şekil 1, MTA, 2025).

Simav Fay Kuşağı’nın sağ yönü doğrultu atımlı bir fay mı yoksa listrik bir normal fay mı (Seyitoğlu vd., 1997) olduğu konusunda tartışmalar hâlen sürmektedir. Gündoğdu vd (2017), akarsu drenaj ağındaki nehir yataklarındaki ötelenmeleri ve çizgisellikleri incelemiş ve Simav Fayı’nın yakın dönemde bile doğrultu atımlı hareketini sürdürdüğünü savunmuştur.

Sındırgı Fayı’nda Öncü Depremler

AFAD – DAD (2025) deprem arşivi incelendiğinde 9 Ağustos 2025 tarihinde sabah 08:00 itibarıyla Sındırgı Fayı üzerinde büyüklüğü 1.0 ile 3.0 arasında değişen küçük deprem etkinliği başladığı gözlenmektedir. Bu deprem etkinliği Sındırgı Fayı’nın batı ucundadır. Bu tür depremler Türkiye’de diri faylar üzerinde her zaman olabilmektedir. Günümüzde bu tür küçük deprem etkinlikleri, arka plan (background) deprem etkinlikleri olarak değerlendirilir (şekil 2) ve kuvvetli veya büyük bir depremin önceden haber verilmesi için bilimsel kanıtlar sunmazlar. Dolayısıyla bu tür küçük deprem etkinlikleri izlenir ama büyük deprem olacağına dair bir uyarı verilemez.

9 Ağustos 2025’te başlayan bu deprem etkinliği, ilginç bir şekilde 10 Ağustos 2025 tarihinde saat 19:53’te Sındırgı ilçesinin batısında ve daha sonra olan 6.1 büyüklüğünde olan ana depremin alanında konumlanmıştır (şekil 3a). Öncü deprem etkinliği içerisinde en büyük deprem 3.8 büyüklüğünde olmuştur (şekil 2).

Artçı Depremler Ne Kadar Sürebilir?

Öncü deprem etkinliği 10 Ağustos 2025 tarihinde saat 18:06’ya kadar sürmüştür. Bunu izleyen saatlerde, saat 19:53’te 6.1 büyüklüğünde ana deprem olmuştur. Ana deprem sonrası çok sayıda artçı deprem etkinliği başlamıştır ve bu makalenin yazıldığı 12 Ağustos 2025 tarihinde artçı depremler sürmektedir. En büyük artçı deprem büyüklüğü 4.6 olmuştur (şekil 2). 12 Ağustos 2025 tarihinde öğlen itibarıyla deprem büyüklüklerinin azaldığı gözlenmektedir. Genel olarak artçı deprem etkinliğinin birkaç hafta azalarak sürmesi beklenir.

Depremlerin Dış Merkezlerinin Dağılımı

Şekil 2’de gösterilen Sındırgı Fayı civarındaki deprem etkinliğinin tarihe göre alansal olarak haritada dağılımını göstermek üzere Şekil 3 hazırlanmıştır. Şekil 3’te verilen haritaya göre öncü depremler Sındırgı Fayı’nın en batı ucunda konumlanmıştır (Şekil 3a). Aynı yerde 6.1 büyüklüğünde ana deprem olmuş ve artçı depremler Sındırgı Fayı boyunca sıralanmıştır (şekil 3b).

Artçı depremlerin doğuya doğru Sındırgı Fayı’nın güneyinde yoğunlaştığı gözlenmektedir. USGS (2025) tarafından yapılan deprem odak mekanizması çözümüne göre deprem sırasında oluşan fay hareketi normal fay türündedir. Bu çözüme göre Sungurlu Fayı’nın güney tarafında kalan yerkabuğu aşağıya, kuzey tarafında kalan yer kabuğu ise yukarı doğru hareket etmiştir. Bu gözlemler, Sungurlu Fayı’nın bu bölümünde Batı Anadolu’da yaygın olarak gözlenen normal fay hareketlerinin ve KD – GB kabuksal genişlemenin sürdüğünü ve canlı olduğunu göstermektedir.

Depremin Şiddeti

10 Ağustos 2925 tarihindeki 6.1 büyüklüğündeki depremin Sındırgı ilçe merkezinde AFAD – DAD tarafından işletilen ivme ölçerin (akselograf) bulunduğu zeminin sınıfını belirleyen Vs30 ölçüsüne göre sismik dalga hızı 238 m / s’dir. Türkiye Deprem Yönetmeliğine göre bu değer ZD sınıfı zemindir ve bu sınıftaki zemin taşıma gücü zayıf zemin sınıfındadır. Kuvaterner yaşlı, bu genç alüvyon zeminde yer alan ivme ölçerde 10 km uzaklıktaki 6.1 büyüklüğündeki depremin ölçülen maksimum ivmesi düşeyde 352 cm / s², yatayda ise ortalama 260 cm / s²’dir. Deprem merkezine daha yakın bir ivme kayıtçısı olmadığı için deprem merkezine yakın alanlardaki maksimum ivme değerini bilmiyoruz. Ancak alüvyon ve dolgu zeminlerde (ZD ve ZE sınıfı zeminlerde) daha büyük ivme hareketleri gerçekleşmiş olabilir. USGS’in saptamasına göre Değiştirilmiş Mercalli Ölçeği’nde (MMI) depremin maksimum şiddeti 7.5 – 8.0 arasındadır. Ölçeğin maksimum değeri 12 olduğu düşünüldüğünde, deprem merkezine yakın yerleşimlerde çok fazla olmasa da çeşitli derecelerde hasarlar olabilir.

Kaynaklar:

AFAD-DAD, 2025. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Deprem Araştırma Dairesi, https://deprem.afad.gov.tr/event-catalog, 10 Ağustos 2025.
Aktuğ, B., Nocquet, J. M., Cingöz, A., Parsons, A., Erkan, Y., England, P., Lenk, O., Gürdal, M.A., Kılıçoğlu, A., Akdeniz, H. and Tekgül, A., 2009. Deformation of western Turkey from a combination of permanent and campaign GPS data: limits to block-like behaviour. J Geophys Res., 114, B10404. pp22.
Arpat, E. ve Bingöl, E. 1969. The rift system of the Western Turkey; thoughts on its development. Maden Tetkik ve Arama Dergisi, 73, 1-9.
Doğan, A. ve Emre, Ö., 2006. Ege graben sisteminin kuzey sınırı: Sındırgı-Sincanlı Fay Zonu, 59. Türkiye Jeoloji Kurultayı, Ankara, Türkiye, Bildiriler Kitabı. 20-24 Mart 2006, 83-84.
Duman, T. Y., Elmacı H, Özalp S, Olgun, Ş. ve Emre, Ö., 2013. Simav Fay Zonunda ilk paleosismolojik bulgular. 66. Türkiye Jeoloji Kurultayı, 1–5 Nisan 2013, Ankara ODTÜ Kültür ve Kongre Merkezi, Bildiri Özleri Kitabı, 28-29.
Emre, Ö., Duman, T.Y., Özalp, S., Şaroğlu, F., Olgun, Ş., Elmacı, H. and Çan, T., 2018. Active fault database of Turkey. Bull Earthq Bull Earthquake Eng. 16(8), 3229-3275.
Gündoğdu, E., Kurban, Y. C., Yalçıner, C. Ç. ve Özden, S., 2017. Simav Fayındaki Düşey Yerdeğiştirmelerin, Yeraltı Radarı (GPR) Yöntemi ile Belirlenmesi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2017:3,2, 17-33.
Kartal, R. F. ve Kadi̇ri̇oğlu, F. T., 2015. 2011-2012 Simav Depremleri (ML=5.7, ML=5.0, ML=5.4) ve Bölgenin Tektonik Yapısı ile İlişkisi, Yerbilimleri, 35 (3), 185-198.
Konak, N., 2012. Simav Dolayının Jeolojisi ve Metaforf Kayaçlarının Evrimi, İstanbul Yerbilimleri Dergisi, 2012; 3(1-2), 313-337.
MTA, 2025. Türkiye Diri Fay Haritası. https://yerbilimleri.mta.gov.tr/anasayfa.aspx
Seyitoğlu, G., 1997. The Simav Graben: An example of young E-W trending structures in the late cenosoic extensional system of western Turkey. Turkish Journal of Earth Science, 6, TÜBİTAK, Türkiye,135-141.
TDTH, 2025. Türkiye Deprem Tehlike Haritası, https://www.afad.gov.tr/turkiye-deprem-tehlike-haritasi
Toker, C. E., 2014. Geophysical analysis and modelling of the Simav basin, Western Anatolia. Bulletin of the Mineral Research and Exploration. 148, 119-135, Ankara.
Toker, C. E., Emin U. Ulugergerli, E. U. and Kılıç, A. R., 2018. The Naşa intrusion (Western Anatolia) and its tectonic implication: A joint analyses of gravity and earthquake catalog data, Bull. Min. Res. Exp. (2018) 156: 247-258.
USGS (2025) https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000qznb/moment-tensor