İçindekiler
Kentsel dönüşümde ilk işlem, Bakanlık tarafından lisanslandırılmış bir kuruluşa riskli yapı tespiti başvurusu yapılmasıdır. Maliklerden birinin başvurusu teknik incelemenin başlatılması için yeterlidir. Raporun idarece uygun bulunması ve riskli yapı tespitinin kesinleşmesiyle tahliye ve yıkım süreci başlar. Ardından maliklerin arsa payları oranında gerekli çoğunlukla karar alması, sözleşme ve proje işlemlerinin tamamlanması gerekir.
Burada dikkat edilmesi gereken ayrıntı, kentsel dönüşümün her zaman aynı yöntemle ilerlememesidir. Bir binanın 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı olarak tespit edilmesi ile maliklerin kendi aralarında anlaşarak binayı yenilemesi farklı süreçlerdir.
Kentsel Dönüşüm Sürecinin İlk Resmî Adımı Nedir?
Kentsel dönüşüm sürecinin ilk resmî adımı, binanın riskli yapı tespitinin yaptırılmasıdır. Bu tespit, maliklerden birinin veya kanuni temsilcisinin başvurusu üzerine Bakanlık lisanslı bir kurum veya kuruluş tarafından gerçekleştirilir.
Bir binanın eski olması, çatlaklar taşıması veya deprem yönetmeliğinden önce inşa edilmesi tek başına resmî olarak riskli yapı kabul edilmesi için yeterli değildir. Bu durumların teknik incelemeyle değerlendirilmesi gerekir.
Riskli yapı tespiti için bütün kat maliklerinin ortak karar alması da zorunlu değildir. Maliklerden yalnızca birinin başvuruda bulunması yeterlidir. Böylece diğer maliklerin onayını beklemeden binanın teknik açıdan incelenmesi mümkün olur.
Riskli Yapı Tespit Süreci Adımları
Riskli yapı tespit süreci şöyle ilerler:
- Yetkili kuruluşun belirlenmesi: Bakanlık tarafından riskli yapı tespiti yapmak üzere lisanslandırılmış bir kurum veya kuruluş seçilir.
- Başvurunun yapılması: Malik veya kanuni temsilcisi, tapu ve kimlik bilgileriyle birlikte ilgili kuruluşa başvurur.
- Teknik incelemenin gerçekleştirilmesi: Yetkili kuruluş, binada gerekli incelemeleri yaparak taşıyıcı sistemin durumunu değerlendirir.
- Risk tespit raporunun hazırlanması: İnceleme sonuçları, mevzuatta belirtilen teknik esaslara göre raporlaştırılır.
- Raporun idareye iletilmesi: Hazırlanan rapor ilgili Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne veya yetkilendirilmiş idareye gönderilir.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının yayımladığı Riskli Yapı Süreci açıklamasında başvuru, rapor inceleme, itiraz ve yıkım aşamaları ayrıntılı biçimde aktarılmaktadır.
Riskli Yapı Tespiti Kimler Tarafından Yapılabilir?
Maliklerin talebiyle yapılan resmî riskli yapı tespiti, Kentsel Dönüşüm Başkanlığı tarafından lisanslandırılmış kurum ve kuruluşlar üzerinden yürütülür. Herhangi bir inşaat mühendisinin veya yapı denetim firmasının hazırladığı rapor, tek başına resmî riskli yapı tespit raporu yerine geçmez.
6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği’nin 6. maddesine göre riskli yapı tespiti yapabilecek kuruluşlar şunlardır:
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Kentsel Dönüşüm Başkanlığı,
- İlgili idareler,
- Bakanlık tarafından lisanslandırılmış kamu kurum ve kuruluşları,
- Üniversiteler,
- Sermayesinin en az yüzde 40’ı kamu kurum ve kuruluşlarına ait olan şirketler,
- Depremden korunma ve deprem zararlarının azaltılması gibi konularda faaliyet gösteren, mevzuatta belirtilen nitelikleri taşıyan sivil toplum kuruluşları,
- Bakanlıktan izin belgesi almış yapı denetim kuruluşları ve laboratuvar kuruluşları,
- İnşaat, jeoloji ve jeofizik mühendisleri odalarına büro tescilini yaptırmış kurum ve kuruluşlar.
Lisanslı kuruluşlar Türkiye genelinde riskli yapı tespiti yapabilir. Dolayısıyla taşınmazın bulunduğu şehirde faaliyet gösteren bir kuruluşla çalışmak zorunlu değildir.
Riskli Yapı Tespiti İçin Bütün Maliklerin Başvurması Gerekir mi?
Maliklerden birinin veya kanuni temsilcisinin başvurusu yeterlidir. Bununla birlikte tapuda kat irtifakı veya kat mülkiyeti bulunmayan ve arsa paylı olarak kayıtlı taşınmazlarda başvuru hakkının belirlenmesi farklılık gösterebilir. Bu durumda fiilen mevcut yapının sahibi olan arsa payı sahibinin başvurması gerekir. Yapının başka bir kişiye ait olduğunun tapu kütüğünde belirtilmesi hâlinde ise lehine şerh bulunan taraf başvuruda bulunabilir.
Riskli Yapı Tespiti Ücretli midir?
Maliklerin talebi üzerine gerçekleştirilen riskli yapı tespitinin masrafları kural olarak başvuruyu yaptıran malik tarafından karşılanır. Ücret, çalışmanın kapsamına, binanın büyüklüğüne, teknik özelliklerine ve inceleme koşullarına göre değişebilir.
Başvuru İçin Hangi Belgeler Hazırlanmalıdır?
Riskli yapı tespiti başvurusu için temel olarak taşınmazın tapu belgesi ve başvuru yapan malikin kimlik bilgileri hazırlanmalıdır. Başvurunun vekil aracılığıyla yapılması durumunda vekâletname de istenir. Teknik inceleme için gerekli diğer belgeler ise yapının özelliklerine ve lisanslı kuruluşun talebine göre değişebilir.
Başvuru öncesinde aşağıdaki belgelerin hazırlanması süreci kolaylaştırır:
| Belge | Açıklama |
| Tapu belgesi | Taşınmazın mülkiyet ve bağımsız bölüm bilgilerini gösterir. |
| Kimlik belgesi | Başvuruyu yapan malikin kimlik bilgilerini doğrular. |
| Vekâletname | İşlemin malik adına vekil tarafından yürütülmesi halinde hazırlanır. |
| Güncel tapu kaydı | Malik ve taşınmaz bilgilerinin doğrulanması için istenebilir. |
| Yapıya ait proje ve teknik belgeler | Mevcutsa mimari, statik ve taşıyıcı sistem projeleri incelemeyi kolaylaştırır. |
| Yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi | Mevcutsa binanın ruhsat ve kullanım durumunun değerlendirilmesine yardımcı olur. |
Bu liste, başvuru öncesinde hazırlanabilecek temel belgeleri gösterir. Her taşınmaz için aynı belgelerin tamamının zorunlu olduğu düşünülmemelidir. Özellikle eski binalarda statik proje veya yapı ruhsatı gibi belgeler bulunmayabilir. Bu durum başvurunun mutlaka yapılamayacağı anlamına gelmez; gerekli teknik incelemeler mevcut veriler üzerinden yürütülür.
e-Devlet Üzerinden Hangi İşlemler Takip Edilebilir?
e-Devlet üzerinden kentsel dönüşüm sürecine ilişkin resmî bildirimler ve tebligatlar takip edilebilir. Ancak riskli yapı tespitinin teknik inceleme başvurusu, doğrudan e-Devlet üzerinden yapılan basit bir form işlemi değildir. Başvuru, lisanslı kuruluş aracılığıyla ve Bakanlığın elektronik sistemi üzerinden yürütülür.
Bu noktada iki farklı sistemin görevini birbirinden ayırmak gerekir:
- ARAAD Bilgi Sistemi:
6306 sayılı Kanun kapsamındaki riskli yapı tespiti ve kentsel dönüşüm işlemlerinin yürütülmesinde kullanılan Bakanlık bilgi sistemidir. Kentsel Dönüşüm Başkanlığının ARAAD Bilgi Sistemi Vatandaş Girişi üzerinden ilgili sisteme erişilebilir.
- e-Devlet Kapısı
Maliklere yönelik bildirim ve tebligatların iletilmesi ve ilgili süreçlerin takip edilmesi için kullanılır.
e-Devlet Üzerinden Hangi Bildirimler Alınabilir?
6306 sayılı Kanun’da yapılan değişiklikler doğrultusunda riskli yapı tespitine ilişkin bilgiler maliklere e-Devlet üzerinden bildirilebilir. Ayrıca tahliye ve yıkım işlemlerine ilişkin bildirimler de elektronik ortamda iletilir.
Süreçte öne çıkan işlemler şunlardır:
- Riskli yapı tespit bildirimi: Binanın riskli yapı olarak tespit edilmesine ilişkin bilgiler elektronik ortamda maliklere bildirilir.
- İtiraz sürecinin takibi: Riskli yapı tespitine ilişkin bildirim ve itiraz süresi takip edilir.
- Tahliye ve yıkım bildirimi: Yapının tahliye edilmesi ve yıkılması için yapılan resmî bildirimler kontrol edilir.
- Maliklere yönelik karar ve tebligatlar: Dönüşüm uygulamalarında alınan kararlar ve ilgili bildirimler takip edilir.
Bakanlık tarafından açıklanan 6306 Sayılı Kanun Kapsamında Yapılan Tebligatların Maliklere e-Devlet Üzerinden Bildirilmesi başlıklı resmî bilgilendirme dokümanına göre riskli yapı tespitine ilişkin tutanağın binaya asılması, e-Devlet üzerinden bildirilmesi ve ilgili muhtarlıkta 15 gün süreyle ilan edilmesi, kanundaki tebligat usulünün parçalarıdır. Muhtarlıkta yapılan ilanın son günü, ilgili maliklere tebliğ tarihi olarak kabul edilir.
Bu nedenle yalnızca posta yoluyla bildirim beklemek doğru değildir. Maliklerin e-Devlet hesaplarını ve Kentsel Dönüşüm Başkanlığının duyurularını düzenli kontrol etmesi gerekir.

Başvurudan Sonra Maliklerin Önüne Hangi Karar ve Süreçler Gelir?
Riskli yapı tespit raporunun idare tarafından uygun bulunması ve yapının riskli olduğunun kesinleşmesiyle birlikte tahliye, yıkım ve yeniden değerlendirme aşamaları gündeme gelir. Bu aşamada maliklerin hem riskli yapı tespitine itiraz haklarını hem de dönüşüm uygulamalarında sahip oldukları karar yetkilerini bilmeleri önemlidir.
Riskli Yapı Tespitine İtiraz Hakkı
Riskli yapı tespitine katılmayan malikler, kendilerine yapılan bildirimde belirtilen usule göre itiraz edebilir. 6306 sayılı Kanun kapsamında itiraz süresi, muhtarlıkta yapılan ilanın son gününden itibaren 15 gündür. İtiraz, yapının bulunduğu yerdeki Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne dilekçeyle yapılır. Bakanlık tarafından yetki devri yapılmışsa ilgili idareye de başvurulabilir.
İtirazlar teknik heyet tarafından incelenir. Heyet, raporun mevzuata ve teknik esaslara uygun olup olmadığını değerlendirir. İtirazın kabul edilmemesi hâlinde riskli yapı tespiti kesinleşir. İtirazın kabul edilmesi ve yapının riskli olmadığına karar verilmesi durumunda ise riskli yapı belirtmesinin kaldırılması için gerekli işlemler yapılır.
Tahliye ve Yıkım Süreci
Riskli yapı tespitinin kesinleşmesinden sonra idare tarafından yapının tahliyesi ve yıktırılması için 90 günden fazla olmamak üzere süre verilir. Verilen sürede yapı tahliye edilip yıktırılmazsa mevzuatta öngörülen idari tahliye ve yıkım süreci uygulanabilir.
Riskli Yapı Yıkılmadan Güçlendirilebilir mi?
Riskli yapının güçlendirilmesinin teknik olarak mümkün olması, gerekli malik kararının alınması, güçlendirme projesinin hazırlanması ve ruhsat işlemlerinin tamamlanması hâlinde yıkım yerine güçlendirme seçeneği değerlendirilebilir.
Yeniden Yapım İçin Maliklerin Karar Alması
Riskli yapı tespitinin kesinleşmesiyle birlikte maliklerin yeni uygulamaya ilişkin karar ve uzlaşma süreci başlar. Malikler, tahliye ve yıkım işlemleri devam ederken veya sonrasında yeni yapının nasıl inşa edileceğini, müteahhit seçimini ve paylaşım koşullarını ele alabilir. Bu aşamada kat karşılığı inşaat, hasılat paylaşımı, müteahhit ile anlaşma veya farklı uygulama modelleri değerlendirilebilir.
Önemli bir mevzuat değişikliği burada devreye girer: 9 Kasım 2023 tarihli ve 7471 sayılı Kanun ile 6306 sayılı Kanun’da yapılan değişiklik sonrasında, riskli yapıların bulunduğu parsellerde yeni uygulama kararları için maliklerin sahip oldukları hisseler oranında salt çoğunluğu esas alınmaktadır. Salt çoğunluk, malik sayısının yarısından fazlası değil, toplam arsa paylarının yarısından fazlasıdır.
Örneğin bir parselde toplam 1.000 metrekare arsa payı bulunduğunu ve maliklerin aşağıdaki tabloda verilen oranda pay sahibi olduklarını varsayalım:
| Maliklerin durumu | Arsa payı |
| A maliki | 300 m² |
| B maliki | 250 m² |
| C maliki | 200 m² |
| D maliki | 150 m² |
| E maliki | 100 m² |
| Toplam | 1.000 m² |
Bu örnekte salt çoğunluğun sağlanması için 500 metrekareden fazla arsa payının kararı desteklemesi gerekir. Örneğin; A, B ve E maliklerinin toplam 650 metrekarelik arsa payıyla karar alması salt çoğunluk şartını karşılar.
Salt çoğunlukla alınan karar ve anlaşma şartlarını içeren teklif, karara katılmayan maliklere usulüne uygun şekilde bildirilir. Maliklere teklifi kabul etmeleri için 15 günlük süre tanınır. Bu süre içinde anlaşmaya katılmayan maliklerin arsa payları, kanunda ve uygulama yönetmeliğinde belirtilen şartlarla açık artırma usulüyle satışa çıkarılabilir.
Satışın öncelikle anlaşma sağlayan diğer paydaşlara yapılması esastır. Mevzuattaki koşulların gerçekleşmesi hâlinde üçüncü kişilere satış da gündeme gelebilir. Bu nedenle salt çoğunlukla karar alınması, diğer maliklerin haklarının tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez. Süreçte bildirim, değer tespiti ve satış işlemlerinin kanunda belirtilen usullere uygun yürütülmesi gerekir.
- Kira Yardımı ve Finansman Destekleri
6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği’nin 16. maddesine göre, anlaşma ile tahliye edilen riskli yapıların maliklerine kira yardımı yapılabilir. Riskli alan dışında bulunan riskli yapılarda kira yardımı süresi 18 aydır. Riskli alan ve rezerv yapı alanlarında ise süre, ilgili kurum tarafından belirlenmek üzere 48 ayı aşamaz. Kira yardımı yerine faiz desteğinden yararlanma seçeneği de mevcuttur. Aynı kişi hem kira yardımı hem de faiz desteğine başvuramaz.
Kentsel dönüşüm kapsamında sunulan finansal desteklerin güncel tutarları ve bu desteklerden yararlanmak için gereken başvuru koşulları hakkında detaylı bilgiye Bakanlığın finansal destek sayfasından ulaşılabilir.
- Yeni Binanın İnşası ve Tapu İşlemleri
Malikler arasında anlaşma sağlanması ve gerekli sözleşmelerin yapılmasının ardından yeni yapının projelendirilmesi, ruhsatlandırılması ve inşaat süreci başlar. Bu aşamada müteahhit seçimi, paylaşım oranları, bağımsız bölümlerin dağılımı, teslim süresi, gecikme hâlinde uygulanacak yaptırımlar ve teknik şartname gibi konuların sözleşmede açıkça belirtilmesi gerekir. Yeni binanın tamamlanması ve gerekli yasal işlemlerin gerçekleştirilmesiyle birlikte bağımsız bölümlerin tapu tescil işlemleri yürütülür.
Kentsel Dönüşüm Sürecinin Özeti
6306 sayılı Kanun kapsamında kentsel dönüşüme başlamak isteyen maliklerin izlemesi gereken temel yol haritası özetle şöyledir:
- Bakanlık lisanslı kuruluşa riskli yapı tespiti başvurusu yapılır.
- Binada teknik inceleme gerçekleştirilir ve risk tespit raporu hazırlanır.
- Rapor ilgili idare tarafından incelenir ve uygun bulunması hâlinde tapuya riskli yapı belirtmesi işlenir.
- Maliklere bildirim yapılır ve 15 günlük itiraz süreci başlar.
- Riskli yapı tespiti kesinleşirse tahliye ve yıkım işlemleri yürütülür.
- Malikler arsa payları oranında gerekli çoğunlukla yeni uygulamaya karar verir.
- Müteahhit, sözleşme ve paylaşım koşulları belirlenir.
- Yeni yapının ruhsatlandırılması, inşası ve tapu tescil işlemleri tamamlanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kentsel dönüşüm başvurusu için bütün kat maliklerinin onayı gerekir mi?
Hayır. 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı tespitini maliklerden biri veya kanuni temsilcisi yaptırabilir.
Riskli yapı tespitine kaç gün içinde itiraz edilebilir?
Riskli yapı tespitine, muhtarlıkta yapılan ilanın son gününden itibaren 15 gün içinde ilgili Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne dilekçeyle itiraz edilebilir.
Riskli yapı yıkıldıktan sonra yeniden inşaat kararı nasıl alınır?
6306 sayılı Kanun kapsamında yeni uygulamalar için maliklerin sahip oldukları arsa payları oranında salt çoğunlukla karar alınır. Karara katılmayan maliklerin payları ise kanunda belirtilen şartlarla satışa çıkarılabilir.






