İçindekiler
Türkiye Hazır Beton Birliği (THBB) Yönetim Kurulu Başkanı Yavuz Işık ile hazır betonun dayanıklı yapı üretimi ve binaların deprem performansındaki rolü üzerine konuştuk. Kurallara uygun bir şekilde yapılan yapıların deprem hasarları karşısında en büyük koruma kalkanımız olduğunu belirten Işık, “Doğru belirlenmiş çevresel etki sınıfında, yüksek dayanımlı ve kalite belgeli betonlarla inşa edilen, standartlara uygun olarak tasarlanıp denetlenmiş binaların depremde alacağı hasarın daha az olacağını öngörebiliyoruz” diyor.
Türkiye Hazır Beton Birliği Faaliyetleri
Türkiye Hazır Beton Birliğinin faaliyet alanlarından bahseder misiniz?
Türkiye Hazır Beton Birliği olarak, 1988 yılından beri standartlara uygun ve sürdürülebilir hazır beton üretimini ülke genelinde yaygınlaştırmak ve sürekli geliştirmek için faaliyet gösteriyoruz. Hazır beton alanında kaliteyi garanti altına almayı hedefleyen birliğimiz, Kalite Güvence Sistemi (KGS) ile hazır beton tesislerinin üretim şartlarını, teknik ve laboratuvar altyapısını, personel yeterliliğini denetleyerek kaliteli ve yüksek dayanım sınıflarında beton üretimi gerçekleşmesini sağlamaktadır.
Depreme Dayanıklı Yapı Üretiminde Hazır Betonun Rolü
Depreme karşı dayanıklılık açısından güvenli yapılar inşa etmede hazır betonun rolü nedir?
Ülkemizde deprem, can ve mal kaybı bakımından ilk sırada yer alan bir afet türüdür. Afetler nedeniyle yaşanan can kayıplarının yaklaşık yüzde 60’ı depremler nedeniyle meydana gelmektedir. 2000’li yılların başından itibaren inşaatlarda hazır beton kullanımının zorunlu olması, nervürlü demir kullanılması, yapı denetim sisteminin Türkiye genelinde uygulanmaya başlaması ve daha etkili deprem yönetmeliklerinin hazırlanması ile betonarme yapılar çok daha güvenli hâle gelmiştir. Kurallara ve standartlara uygun bir şekilde yapılmış ve denetlenmiş yapılar depreme karşı en büyük korumamızdır.
Kentsel Dönüşüm Çalışmaları Çerçevesinde Yapı Kalitesi
“Acil yıkılması gereken 90 bin adet tabut bina var” şeklinde bir söyleminiz bulunuyor. Bu çerçevede betonarme yapı kalitesini artırmak için kentsel dönüşüm odağında hangi adımlar atılmalı?
Betonarme yapıların uzun yıllar boyunca depreme karşı dayanıklı olabilmesi için dış çevre etkilerine de dayanıklı olacak şekilde boşluksuz ve geçirimsiz olması gerekmektedir. Bu dayanıklılığın yani dürabilitenin sağlanması için, beton dayanım sınıflarının yükseltilmesi çok önemlidir. Dayanım sınıfı kadar önemli olan bir konu da betonun servis ömrü boyunca performansını belirleyecek olan çevresel etki sınıfıdır. Doğru çevresel etki sınıfı seçilip buna göre beton kullanılmazsa, yapıda uzun vadede bozulmalar meydana gelecek, öngörülen servis ömrü ve depreme dayanıklılık azalacaktır. Projeye uygun çevresel etki sınıfının doğru bir şekilde belirlenmesi noktasında projeyi yapan mühendise ve denetlenmesi konusunda özellikle yapı denetim sistemine büyük rol düşmektedir. Doğru belirlenmiş çevresel etki sınıfında, yüksek dayanımlı ve kalite belgeli betonlarla inşa edilen standartlara uygun olarak tasarlanmış ve denetlenmiş binaların depremde alacağı hasarın daha az olacağını öngörebiliyoruz.
Hazır Beton Denetleme Çalışmaları Yeterli mi? Doğru Denetim Nasıl Olmalı?
Ülkemizde hazır beton yeterince denetleniyor mu? Standartlara uygun olmayan beton kullanımı nedeniyle yıkılan binaların önüne geçmek için nasıl bir denetim yolu izlenmeli?
Beton ve beton bileşenlerinin kalitesi, öncelikle üretici tarafından otokontrol şeklinde takip edilmektedir. Hazır beton üreticileri, kendi kalitelerinin takibi için TS EN 206 ve TS 13515 Standartlarında belirtilen sıklıkta ve kriterler kapsamında öz denetim yapmaktadır. Ayrıca G işareti kapsamında Bakanlık Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü tarafından atanan Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları üründen habersiz bir şekilde numune almaktadır.
THBB üyeliğinin ön koşulu olan Kalite Güvence Sistemi de (KGS) bu anlamda yetkilendirilmiş kuruluşlardan biridir. Ürünün uygunsuz çıkması durumunda denetim sıklaştırılmakta, tekrarında ise uygunluk belgesi askıya alınmaktadır. Bunun dışında Bakanlık yetkilileri Piyasa Gözetim ve Denetimi (PGD) kapsamında yine betondan habersiz bir şekilde numune alarak değerlendirmektedir. Ürünün uygunsuz çıkması durumunda idari para cezaları uygulanmakta, tekrarında üretim izni askıya alınmaktadır. Ayrıca, 4708 sayılı Yapı Denetimi Kanunu gereği Elektronik Beton İzleme Sistemi (EBİS) kapsamında Bakanlıkça yetkilendirilmiş bağımsız yapı denetim laboratuvarları tarafından sahada dökülen taze betondan numune alınmaktadır.
