İçindekiler
6360 Sayılı Kanun ile (14 ilde büyükşehir belediyesi ve 27 ilçe kurulması ile ilgili) yeni mahalle olan köylere 2022 sonuna kadar tanınan vergi muafiyeti 2026 yılına ertelendi. Böylece 16 bin kırsal mahallede vergilendirme süreci 2026 yılında başlıyor.
Basında yer alan köyden kırsal mahallelere geçen yerlerin vergilendirilmesiyle ilgili uyarılarımız oldukça ilgi gördü. Birçok mecradan bu konuda ayrıntılı değerlendirme isteyen talepler olduğunu gördük. Biz de buradaki köşemizde konuyu detaylı olarak anlatalım istedik. Önce nerden geldi kırsal mahalle kavramı, onu özetleyelim…
Kırsal Mahalle Nedir?
Kırsal mahalle, köy ile mahalle arası bir tabir. Yasal düzenlemedeki tanımı ile belirtelim: Kırsal mahalle, büyükşehir belediyeleri sınırları içinde olup 1984 yılı ve sonrasında köy veya belde belediyesi iken mahalleye dönüşen bölgelerde tespit edilir.
2012’de çıkan bir kanunla gündelik konuşma dilimize girmiş oldu. Neydi o kanun? Kasım 2012’de yürürlüğe giren 6360 Sayılı Kanun Hükmündeki Kararname.
Aslında 14 ilde büyükşehir belediyesi, 27 de yeni ilçe kurulmasıyla ilgili olan bu kararname ile 16 bin 220 köy, kırsal mahalle özelliğini kazandı. Aynı düzenleme 1053 beldenin de mahalle özelliği kazanmasını sağladı.
Kırsal Mahallelerin Vergilendirme Süreci Nasıl Başladı?
Köy gibi değil, mahalle gibi değil, ikisi arası bir yerleşim birimi ortaya çıkınca bu kırsal mahalleler için geçiş sürecinde bazı adımlar atılması gerekti. Zira artık belediyeden hizmet alacak olan bu yerleşim yerlerinin vergi ile tanışması gerekiyordu. Bunu hemen yapmak istemediler. Bir erteleme ile alışma ve geçiş süreci ortaya çıkardılar. Önce 2022 yılı sonuna kadar vergilendirme ertelendi. Daha sonra ise 2026 yılına kadar vergi muafiyetlerinin süreceği, yani vergilendirme sürecinin 2026 yılında başlayacağı duyuruldu.
Söz konusu mahalleler arasında İstanbul ve Kocaeli’deki orman köyleri de bulunuyor.
- 6360 Sayılı Yasa kapsamında büyükşehir belediyesi olan Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa, Van illerinde il mülki sınırları içinde 6360 sayılı yasa kapsamında “köy”den “mahalle”ye dönüşen yerler (orman köyleri dahil) İstanbul ve Kocaeli’de orman köyleri,
- 6360 sayılı Kanun öncesinde büyükşehir belediyesi olan diğer 14 ilde (Ankara, İzmir, Adana, Bursa, Gaziantep, Konya, Kayseri, Antalya, Diyarbakır, Erzurum, Eskişehir, Mersin, Samsun, Sakarya) il mülki sınırları ile büyükşehir belediye sınırları arasında kalan alanda “köy”den “mahalle”ye dönüşen yerler ile orman köyleri anlattığımız hususlarla yakından ilgililer.
Kırsal Mahalleler Nasıl Vergilendirilir?
Önceden “köy” statüsünde olan bir yerleşim biriminin “mahalle” statüsüne dönüşmesinin vergi açısından iki sonucu var. Eminim ki uzmanlığı maliye olan dostlarımız bunu daha iyi anlatacaklardır. Ben yeri geldiği için kısa bir özet yapmaya çalışacağım.
Daha önce ilgili yerleşim yeri, belediye ve mücavir alan sınırları dışında ise oradaki taşınmazlar emlak vergisine tabi değilken artık emlak vergisine tabi olur. Daha önce de emlak vergisine tabi durumda olsa bile büyükşehirlerde emlak vergisinin iki kat uygulanması nedeniyle artık emlak vergisi iki kat olarak hesaplanır.
Kırsal Mahallelerin Avantajları Var mı?
Belki birçok kırsal mahalle sakini bu konudan haberdar değildir. Eminim köy muhtarları ve azaları 2025 yılında bu konuyu değerlendirecek, kendileri için avantaj ve dezavantaj oluşturan durumlar varsa harekete geçecektir.
Başta belirttiğimiz gibi artık hizmeti belediyelerden alacakları için bunun karşılığında vergi ödemeleri gerekiyor. Örneğin bu vergiyi indirimli ödeyecek olmaları bir avantaj gibi görünüyor. Emlak vergisinde indirim oranının yüzde 50’yi bulduğunu söyleyebiliriz. Bina inşaat harcı ile imarla ilgili harç alınmayacak. İçme ve kullanma suları için en düşük tarife iş yerlerinin yüzde 50’sini, konutların da yüzde 25’ini geçmeyecek şekilde belirlenecek.
Kırsal Mahalle Özelliği Kaldırılabilir mi?
Kırsal mahalle özelliği kaldırılabilir mi diye bir soru akla gelebilir. Düzenlemeye göre, ilçe belediyelerince kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alan olarak belirlenen yerlerin bu özelliklerinin kaybedildiğinin tespiti hâlinde aynı usulle kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alan niteliği kaldırılabilir.
