İçindekiler
Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi (BETAM) tarafından yapılan “Asgari Ücret Konut Fiyatlarını ve Kiraları Ne Ölçüde Karşılıyor?” başlıklı araştırma sonucuna göre asgari ücretin barınma maliyetini karşılama oranı yıllar içerisinde geriledi. Özellikle geçtiğimiz son iki yıl içerisindeki düşüş ise oldukça dikkat çekiyor.
Asgari Ücretliler Konut Sahibi Olabilir mi?
Yapılan çalışmada asgari ücret ile ucuz konut piyasasında, 90 metrekarelik bir konutu satın almanın ya da kiralamanın yıllar içerisindeki değişimi ölçüldü. Bu sonuçlara göre düşük ücrete çalışanların ortalama bir konuta sahip olabilmeleri için iki yıl öncesine kıyasla neredeyse iki kat daha fazla çalışması gerekiyor.
Raporda söz konusu durum, şu cümlelerle ifade ediliyor:
“İki yıl önce ucuz konut piyasasında 90 metrekarelik bir konutu yaklaşık 65 aylık asgari ücret ile satın almak olanaklıyken bugün aynı konuta sahip olmak için en az 110 aylık asgari ücret gerekmektedir. Düşük hatta ortalama ücrete çalışanların mütevazi bir konuta sahip olabilmelerinin iki yıl öncesine kıyasla neredeyse iki kat daha güçleştiği açıktır.”
90 metrekarelik konut satış fiyatı (TL)
Asgari Ücretle Kira Ödemek İmkânsız mı?
Asgari ücret ile kira ödemenin ne kadar olanaklı olduğunun da değerlendirildiği rapora göre, 90 metrekarelik bir konutun kirasını karşılamak, asgari ücretli çalışanlar için imkânsız hale geldi.
Çalışmada şu sonuçlara yer verildi:
“90 metrekarelik konutun ortalama kira bedelleri aylık olarak belirlendikten sonra bu bedelin asgari ücretin ne kadarının kiraya ayırılması gerektiği de kolayca hesaplanabilir. 2017 Eylül’de bu konutun kirası asgari ücretin yüzde 82’ine karşılık geliyordu.
2021 Ocak ayına kadar kademeli olarak azalmış ve yüzde 50’ye gerilemiş olan bu oran Ocak 2021’de asgari ücretlinin gelirinin yarısıyla temsili konutta kiracı olabileceğini göstermektedir. Ancak, takip eden dönemde kiralar hızla artmaya başlamış ve kira payını da peşinden sürüklemiştir. Nitekim, 2021 Aralık ayında kira bedelinin asgari ücrete oranı yaklaşık yüzde 83’e yükselmiştir.
2022 yılına girerken yapılan büyük oranlı asgari ücret artışı, kira payını düşürse de bu yılın nisan ayında kira payı yüzde 100’ü aşmıştır. Kira bedelinin asgari ücrete oranı nisanda yüzde 103’e, mayısta yüzde 119’a, haziranda ise yüzde 120’ye ulaşmıştır.
Bu rakamlar 2022 baharında asgari ücretlilerin 90 metrekarelik bir konutu kiralamakta tamamen aciz kaldıklarını göstermektedir. Temmuz ayında yapılan yeni asgari ücret artışına ve geçtiğimiz iki ayda bir miktar düşen kira fiyatlarına rağmen kira payı yüksek seyretmektedir. Ağustos ayında kira bedelinin asgari ücrete oranı yaklaşık yüzde 92’dir.
Özetlemek gerekirse, Ocak 2021’de ucuz konut piyasasında 90 metrekarelik bir konutu asgari ücretin yarısı ile kiralamak olanaklıyken günümüzde aynı konutu kiralayabilmek için neredeyse ücretinin tamamını kiraya ayırmak zorundadır. Tıpkı konut satın almada olduğu gibi düşük hatta ortalama ücrete çalışanların mütevazi bir konutu kiralayabilmeleri yaklaşık iki yıl öncesine kıyasla neredeyse iki kat daha güç hale gelmiştir.
Son iki yılda asgari ücreti tüketici enflasyonuna “ezdirmemek” için yapılan zamların konut piyasasında gerçekleşen olağan üstü fiyat artışları karşısında çok yetersiz kaldıkları ve ev sahibi olmayan düşük gelirli haneleri barınma konusunda ciddi bir sorunla karşı karşıya bıraktığı aşikardır.”
Kiralık konut fiyatı (TL)
Yapılan çalışmada hanelerin gelir düzeylerinin çoğunlukla uygun barınma şartlarına erişimi kısıtladığı ifade edildi. Bu kısıtlamanın özellikle mal ve hizmet fiyatlarının arttığı bir ortamda düşük gelirli hanelerde daha belirgin hale geldiğine vurgu yapıldı.
Raporun tamamını incelemek için tıklayınız…
