İçindekiler
Uzun zamandır piyasanın beklediği konut edinmede kredi faiz oranı çalışması, bakan tarafından açıklandıktan sonra bu merak giderilmiş oldu. Açıklama sonrası inşaat firmaları ve konut edinmek isteyenler tarafından kafalardaki birçok soru aydınlandı. Zaten son birkaç aydır satışlardaki işlemler, piyasaların uzun zamandır beklenti içinde olduğunu çok net olarak göstermekteydi.
Açıklanan Yeni Evim konut edinme finans programı öncesinde (uzun süredir hep ertelenme olduğu için) üretici ve tüketiciler açısından beklentiler çok artmış, müteahhitlerin yeni projelere başlama konusunda birçok tereddütü olmuş, konut alıcıları ise kredi faiz oranları düşecek diye alımlarını hep erteleme durumunda kalmışlardı. Bu aşamada piyasada dolaşan faiz oranları söylentileri yüzünden beklenti içinde olanların kafaları iyice karışmıştı.
Piyasanın bu beklentilerini karşılayacak açıklamalar da konut kredi kampanyası yerine konut edindirme anlayışı ile yeni bir politika olarak sunuldu. Daha önce açıklanan kampanyalar palyatif olarak çözümler üretme amacı ile yapıldığı için ne yazık ki talep edenler açısından çözüm olmaktan çok uzak kalmıştı. Bu defa açıklananlar ise sanki bir politika değişikliğine gidilmiş yapısal bazı altlıklar oluşturulmaya çalışılmış gibi bir intiba uyandırdı. Yaşanan süreç içindeki yapısal değişiklikler, her iki taraf için de ayakları yere daha sağlam basan bazı gelişmeleri beraberinde getirecektir.
Vatandaşın Hakkını Koruyan Finansal Politikalar Uygulanmalı
İki yıl önce yaşanan malum kredi düzenlemesi piyasayı öyle bir sarmıştı ki sektörde oyun kurucuları ve tüketiciler açısından şok üstüne şoklar yaşanmış, bu durum kontrolsüz bir mayın gibi birçok tüketici ve üreticiyi kötü etkilemişti. Daha önce yaşanan bu sarsıcı durumu çok iyi tahlil eden bakanlığın, yeni program üzerine çok ciddi kritikler yaptığı ve ona göre yeni yapısal değişiklikler düşünerek çalıştığı açıkça belli olmaktadır.
Bir üst satırda açıkladığım yeni durum yerine bakanlığın yalnızca kredi faiz oranını açıklayıp bıraktığını göz önüne aldığımızda ise an itibarıyla fiyatların nerelere ulaşacağını düşünmek dahi istemiyorum. Artık ülkemizde her alanda olduğu gibi konut edindirme konusunda da gelişmiş ülkelerin yaptığı gibi popülist politikalar değil de tüm paydaşların haklarını koruyacak doğru dürüst finansal politikaların uygulanması çok ama çok elzemdir.
Daha önce bankaların, devam eden inşaat projelerini kredilendirmesi pek mümkün değildi. Yeni durumda ise bunun önü açıldı. Devam eden projelerde bankaların kredi vermesi ile projelerin yarım kalmayacağı, tamamlanmalarının uzun süre beklenmeyeceği ve milli sermayenin zayi olmasının banka desteği ile önüne geçileceği aşikâr.
Normalde bankalar, tüm yasal süreçleri tamamlayarak kat mülkiyeti tapusu almış konutların satışında belli oranda kredi veriyorlardı. Yeni açıklanan program ile daha inşaata başlanmamış projeler için de inşaat yapan firmanın gerekli teknik ve mali fizibilitesi yapılarak kredi desteği ile ortak olmanın önü açılmış oldu. Bunun firmalar tarafından çok daha olumlu karşılandığını söyleyebilirim.
Yeni durumun, yap-sat mantığı ile hareket eden, teknik ve mali açıdan yetersiz durumda olan müteahhit firmaların artık eskisi gibi rahat hareket edemeyeceği anlamına geldiği aşikardır. İlgili bakanlıklar tarafından yapılacak çok sıkı kontroller ve bankaların da proje aşamasında ortak olmaları gibi yeni durumların, tüketicilerin yıllarca yaşadıkları mağduriyetleri önceden engelleyeceği muhakkaktır.
Yeni Evim Kampanyası Piyasaya Düzenleme Getiriyor
Buradan şunu açıkça söyleyebiliriz; konut piyasasına düzenleme gelmesiyle birlikte inşaat üreticileri açısından süreç, daha çok şeffaf hâle getiriliyor. Bu yapılan düzenlemenin etkileri çok kısa sürede görülmeyecek fakat ileri yıllarda üreticiler ve konut edinmek isteyenler tarafından çok daha faydalı sonuçları olacaktır.
Program içeriği hakkında basında çeşitli bilgilendirmeler yapıldı ve yapılmaya devam ediliyor. Fazla detaya girmeden özetle şunu belirteyim; programın uygulanması için ülkemiz üç bölgeye ayrılarak farklı finansal destek oranları açıklandı. Açıklanan destekler, (ülke geneline yayılmış farklı oranlarla) Anadolu illerini kapsayan üçüncü bölgede daha özel pozitif şartlar oluşturularak tersine göç oluşmasının alt yapısını özendirmek için planlanmış gibi duruyor. Bunu çok ama çok anlamlı buluyorum. Hatta Anadolu illerine yapılacak Yeni Evim konut edinme finans programı genişletilerek, tersine göç konusunda daha da teşvik edici adımlar atılmalıdır.
İnşaat Firmaları Motive Olacaklar
Yeni Evim konut edinme finans programı ile (özellikle sıfır konutları esas almasından dolayı) oluşacak talebi karşılayacak kadar arz olduğunu düşünmüyorum. Nitekim geçen yıllarda açıklanan oranlara bakıldığında piyasada işlem gören konutların sadece 1/3’ü sıfır konutlardan oluşmakta. Aslında piyasada daha çok ikinci el konut satılmakta. Etkileri devam eden pandemi ve küresel kriz vb. sebeplerden dolayı sıfır konutlar yok denecek az. Bu durumda açıklanan bu program ile inşaat firmaları yeni projelerine start verme konusunda motive olacaklar. Dolayısıyla önümüzdeki süreçte başlayacak projelerle piyasada her türlü ekonomik hareketlenme yaşanacaktır.
Yeni Evim Konut kampanyası başvuruları bugün itibarıyla başlamış bulunuyor. Bakanlık, çok yakında bir site kurarak program hakkında açıklanmayan bazı konuların netlik kazanması adına daha detaylı bilgilendirmelerin yapılacağını açıklamıştı. Ez cümle, insanların en hayati ihtiyaçlarından olan barınma konusunda anlık yerine uzun yıllara dayanan çözümler için ekonomik açıdan ve şehircilik anlamında çok ciddi planlama yapılması şarttır.
