İçindekiler
9 – 20 Kasım 2026 tarihleri arasında Antalya’ya 178 ülkeden devlet başkanları, bakanlar, müzakereciler, şirketler, bilim insanları, uzmanlar ve sivil toplum temsilcilerinden oluşan yüz bini aşkın kişinin gelmesi öngörülüyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Sıfır Atık Vakfı, Antalya EXPO alanında organizasyonun düzenlenmesi için aylardır emek harcıyor. Hepsi tek bir toplantı için: COP31.
Peki, COP tam olarak neyin kısaltması? İki hafta boyunca salonlarda neler konuşulacak? Bu toplantı ülkemiz ve dünya için neden bu kadar önemli?
COP Nedir ve Neden Önemlidir?
COP, İngilizce “Conference of the Parties” ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçede “Taraflar Konferansı” olarak adlandırılır. Buradaki “taraflar”, 1992’de Rio’da Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ni onaylayan ülkeleri ifade eder. Bugün 197 ülke ve Avrupa Birliği bu sözleşmenin tarafıdır. Her yıl yapılan bu toplantıların ilki 1995 yılında Berlin’de gerçekleştirilmiştir. Bu nedenle ilk toplantının adı COP1’dir. Antalya’daki toplantı ise bu toplantıların 31’incisi, yani COP31’dir. Buradaki en önemli ayrıntı şudur: COP’ta oylama yapılmaz; kararlar oy çokluğuyla değil, uzlaşıyla (konsensüsle) alınır. Bir başka deyişle, metin ancak tarafların hiçbiri itiraz etmediğinde kabul edilir. İki haftalık toplantıların neden yoğun müzakerelerle geçtiği bu şekilde açıklanabilir.
Geçtiğimiz 34 yılı özetleyecek olursak: 1992’de Rio’da iklim değişikliği ilk kez küresel bir politika konusu olarak tanımlanmış ve çerçeve sözleşme imzalanmıştır. 1997 Kyoto Protokolü’nde ise ilk kez gelişmiş ülkeler için bağlayıcı emisyon azaltım hedefleri belirlenmiştir.
2015 Paris Anlaşması’yla durum biraz değişti. Artık her ülke kendi hedefini belirliyor ve bu hedefi düzenli olarak güncelliyor. Ortak hedef, küresel sıcaklık artışını bu yüzyılın sonuna kadar sanayi öncesi döneme göre 2 °C’nin altında tutmak ve tercihen 1,5 °C ile sınırlamak için çalışmaktır.
Paris Anlaşması’nın ilk 10 yılı geride kaldı. Artık yalnızca hedef koymanın değil, hedefleri uygulamaya geçirmenin ve sonuçlarını değerlendirmenin zamanıdır. Bu nedenle Bakan Murat Kurum, bu toplantıyı “Uygulama COP’u” olarak nitelendirdi. Peki, Antalya’da düzenlenecek COP toplantısında neler konuşulacak?
COP31’in Gündemi Ne?
Toplantıyı iki bölümde ele alacak olursak ilk bölüm müzakerelerden oluşmaktadır. Ülke delegasyonları; azaltım, uyum, finansman, dirençli şehirler, kayıp ve zarar gibi başlıklarda karar metinlerini satır satır müzakere etmektedir. Bu müzakereler, Blue Zone olarak adlandırılan mavi bölgede gerçekleşecektir. Mavi Bölge, Birleşmiş Milletler tarafından yönetilen ve yalnızca akredite delegelerin, gözlemcilerin ve basın mensuplarının girebildiği bir alandır.
İkinci bölüm, aksiyon ajandası olarak değerlendirilebilir. Bu alanda şirketler, şehirler, yatırımcılar, sivil toplum temsilcileri ve üniversiteler gibi devletler (kamu bürokrasisi) dışındaki paydaşlar yer almaktadır. Bu paydaşlar müzakere masasında oturmaz; ancak somut taahhütlerini, projelerini ve ortaklıklarını burada duyururlar. Bu duyuruların büyük kısmı, Green Zone olarak adlandırılan yeşil bölgede yapılmaktadır. Herkese açık sergiler, paneller, etkinlikler ve teknoloji tanıtımları bu alanda gerçekleştirilecektir.
Türkiye, Paris Anlaşması’nı imzalayan ülkelerden biridir. Ülkemizin 2053 Net Sıfır Emisyon Hedefi ve güncel bir Ulusal Katkı Beyanı bulunmaktadır. 2053 yılına kadar yenilenebilir enerjinin payını %69 seviyesine ulaştırmak, taahhütlerimizden biridir. Jeofizik mühendisleri, yenilenebilir ve yeşil enerji kaynaklarının aranmasında aktif görevler almaktadır.
Bu yıl böylesine önemli bir toplantının başkanlığını ülkemiz yapacak. COP başkanlığını üstlenen ülke yalnızca toplantının organizasyonunu yürütmez; aynı zamanda bir yıl boyunca gündemi belirleyerek taraflar arasında uzlaşı sağlamaya çalışır.
Geçmiş COP Toplantılarının Çıktıları
Peki, geçmiş toplantılarda somut olarak neler elde edildi?
COP26 (Glasgow, 2021)
Tarihte ilk kez bir COP toplantısında bir fosil yakıtın adı açıkça anılmıştır. Kömür kaynaklı elektrik üretiminin kademeli olarak azaltılması kabul edilmiştir.
COP27 (Şarm eş-Şeyh, 2022)
“Loss and Damage Fund” olarak adlandırılan Kayıp ve Zarar Fonu kurulmuştur. Gelişmekte olan ülkelerin gelişmiş ülkelerden 30 yıldır talep ettiği bu fon konusunda sonunda mutabakata varılmıştır.
COP28 (Dubai, 2023)
2030 yılına kadar yenilenebilir enerji kapasitesini üç katına, enerji verimliliğini ise iki katına çıkarma taahhüdü kabul edilmiştir. Liderler Zirvesi’nde 118 ülke bu taahhüdü imzalamış; toplantı sonunda taahhüt, tüm taraflarca kabul edilerek karar metnine girmiştir. Aynı metinde ilk kez fosil yakıtlardan uzaklaşma ifadesi de yer almıştır.
COP29 (Bakü, 2024)
Yeni iklim finansmanı hedefi üzerinde anlaşmaya varılmıştır.
COP30 (Belém, 2025)
1,5 °C hedefi için Belem Misyonu açıklanmıştır. Bu misyonu Bakü, Belem ve Antalya başkanlıkları birlikte yürütmektedir. Yani COP31 gündeminin bir kısmının Belem’deyken şekillendiği söylenebilir.
Şimdi Antalya’ya gelelim. COP31, 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da yapılacak. Yaklaşık 100 bin katılımcının beklendiği toplantıda çeşitli fikirler ortaya konulacak. Liderler Zirvesi ise 11-12 Kasım’da düzenlenecek.
Uygulama COP’u toplantısının temaları şu şekilde:
COP31 Eylem Gündemi
- Sıfır Atık
- Okyanuslar ve Denizler
- Gıda Güvenliği
- İklim Dirençli Şehirler
- İklim Uygulama Köprüsü
- Gençlik ve Eğitim
- Yeşil Sanayileşme
- Temiz Enerji Dönüşümü
- Rio Sinerjisi
- Dinamik ve Dayanıklı Sağlık Sistemleri
8-9 Mayıs 2026 tarihlerinde Hatay’da gerçekleştirilen “Türkiye’nin COP31’e Giden Yolu: Dirençli Şehirler” programında, Hatay’da deprem sonrası yürütülen yeniden inşa sürecine odaklanılmıştır.
COP31 gündemine katkı sunacağı belirtilen ve afet sonrası toparlanmayı düşük karbonlu, kapsayıcı ve sürdürülebilir kentlere geçiş için bir dönüşüm fırsatı olarak nitelendiren “Hatay Deklarasyonu” hazırlanmıştır. Ayrıca, 16 – 22 Mayıs 2026 tarihlerinde Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de düzenlenen 13. Dünya Kent Forumu’na (WUF – World Urban Forum) katılan Bakan Murat Kurum, dirençli şehirlerin COP31 Eylem Gündemi’nin temel başlıklarından biri olacağını açıklamıştır (Marmara Belediyeler Birliği Raporu, 2026).
Dirençli Kentler ve İklim Mücadelesinde Jeofizik Mühendisliği
Dirençli kentler, temiz enerji ve karbon azaltımı konuları ele alınırken jeofizik mühendisliği çalışmalarına değinmeden geçilemez. Jeofizik mühendisleri olarak bizler, iklim değişikliğinin etkilerini en aza indirmek, dirençli kentler oluşturmak ve sorunlara kalıcı çözümler geliştirmek amacıyla aşağıdaki başlıklarda çalışmaktayız.
Yenilenebilir ve Yeşil Enerji
- Paris İklim Anlaşması’nın 4. maddesinde belirtilen karbon azaltımına ilişkin çalışmalar kapsamında düşük karbonlu, temiz ve yenilenebilir enerji kaynaklarının aranması (jeotermal kaynaklar ve nükleer enerji için nadir elementler),
- Açık deniz rüzgâr santrallerinin temel etütleri için deniz jeofiziği çalışmaları,
Karbon Azaltımı ve Depolama
- Karbon Yakalama ve Depolama (CCS) çalışmalarında, uygun jeolojik ortamlarda fay, çatlak ve geçirgenlik özelliklerinin belirlenmesi yoluyla depo sahalarının seçimi,
- Doğayı tahrip eden, gelişigüzel, sondaj gibi karbon salımı yüksek, geleneksel yöntemlerin sayısının modern jeofizik yöntemlerle azaltılması,
Su Yönetimi
- Yeraltı su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi,
- Tuzlu su girişimlerinin belirlenmesi,
- Atık alanlarının sızdırmazlığı ve yeraltı suyuyla ilişkilerinin incelenmesi,
Dirençli Kentler
- İklim değişikliğinin jeofizik ve hidrojeofizik etkileriyle (heyelan, taşkın vb.) ilişkili doğal afet risklerinin azaltılması ve Paris Anlaşması’nın 8. maddesi kapsamında kayıp ve zarar çalışmalarının yürütülmesi,
- Yerleşime uygunluk amacıyla mikrobölgeleme etütlerinin yapılması,
- Taşkın erken uyarı sistemleri üzerinde çalışılması,
- Kritik altyapı hatlarının iklim ve doğa kaynaklı afetlere dayanıklı hâle getirilmesi,
- Afetlere dayanıklı akıllı şehirlerin oluşturulması.
Jeofizik mühendisliği uygulamalarıyla yürüttüğümüz çalışmalar sayesinde “net sıfır emisyon hedefine” ulaşılması için kamuoyunu bilgilendiriyor ve farkındalık oluşturmaya çalışıyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular
1. COP31 nedir ve ne zaman düzenlenecek?
COP31, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamında düzenlenen Taraflar Konferansı’nın 31’incisidir. 9 – 20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da gerçekleştirilecektir.
2. COP31’in temel gündem başlıkları nelerdir?
COP31’de sıfır atık, iklim dirençli şehirler, temiz enerji dönüşümü, gıda güvenliği, yeşil sanayileşme, okyanuslar ve denizler ile gençlik ve eğitim gibi konular ele alınacaktır.
3. Jeofizik mühendisliği iklim değişikliğiyle mücadeleye nasıl katkı sağlar?
Jeofizik mühendisliği; yenilenebilir enerji kaynaklarının araştırılması, karbon depolama alanlarının belirlenmesi, yeraltı su kaynaklarının korunması, afet risklerinin azaltılması ve dirençli kentlerin oluşturulmasına katkı sağlar.
Kaynaklar
- TMMOB Jeofizik Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi, “COP31: İklim Uygulama Köprüsü ve Jeofizik” videosu: https://www.youtube.com/watch?v=xAVcqeXiTgk
- TMMOB Jeofizik Mühendisleri Odası, “Unutulmamalıdır! Afet Kavramı, İnsanlıkla Beraber Ortaya Çıkmıştır” basın bildirisi.
- COP31’e Doğru COP30’dan Notlar, Marmara Belediyeler Birliği Raporu, 2026/7.
- COP31 resmi web sitesi: https://cop31.tr/
