İçindekiler
İstanbul’da uygulanan Yarısı Bizden kampanyasının yıl sonuna kadar riskli yapı tespiti kesinleşen yapılarda uygulanacak olması karşısında Dünya Bankası finansmanıyla yürütülen 3 milyon TL’ye varan düşük faizli kredi imkânı olumlu bir gelişmedir. Bununla birlikte bu kredinin Yarısı Bizden kampanyasına göre daha sıkı şartlara sahip bir destek paketi olduğu gözden kaçırılmamalıdır.
T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı koordinasyonuyla, Dünya Bankası finansmanıyla yürütülen İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi;
– Yalnızca afet riski altındaki alanlarının güvenli yapı ve alanlara dönüştürülmesi değil bu alanlar dışındaki riskli yapıların da dönüşümünü sağlayarak; sağlıklı, güvenli ve yaşanılabilir çevreler oluşturulması,
– Kentsel dönüşüm uygulamaları yapılırken, dünyaya zarar vermeden ve sahip olduğumuz kaynakların kısıtlı olduğu bilinci ile şehirleşme faaliyetlerini “sürdürülebilir” bir biçimde hayata geçirilmesi,
– Riskli yapıların etkili ve etkin dönüşümünde ihtiyaç duyulan yeniden inşa maliyetlerinin karşılanmasında yüz yüze gelinen temel zorlukların ortadan kaldırılması,
– Çeşitli kriterlerle seçilen proje illerimiz İstanbul, İzmir, Manisa, Kahramanmaraş, Kocaeli ve Tekirdağ’da olası bir depreme ve iklim tehlikelerine karşı gerçekleştirilecek ve yaklaşık 7.000 bağımsız birimi kapsaması beklenen kentsel dönüşümü, ülkemize ve dünyaya örnek teşkil etmesinin sağlanması,
– Kentsel dönüşümde, daha geniş bir tabana finansman erişimi sağlayarak (kırılgan gruplar gözetilerek), afetlere dayanıklı ve iklim değişikliğine dirençli bir yaşam alanı oluşturmak için vatandaşımıza her türlü desteğin verilmesini amaçlamaktadır. (1)
Bu proje kapsamında vatandaşlara sağlanan finansal destekler, başvuru süreçleri ve kredibilite şartları belirli kriterlere bağlanmıştır.
Proje Başvuru ve Uygulama Süreci
Proje süreci, hak sahipleri ile müteahhitler arasındaki iş birliğine ve dijital sistemler üzerinden yürütülen onay mekanizmalarına dayanmaktadır.
Sözleşme ve Müteahhit Seçimi
- Müteahhit Şartları: Hak sahipleri, Bakanlığın ŞANTİYE-M sistemine kayıtlı lisanslı müteahhitlerle anlaşmalıdır.
- Sınıflandırma: H ve G1 sınıfı müteahhitler zemin + 3 kat ve 1 bodrum için iş bitirme belgesiyle başvurabilirken, daha yüksek katlı yapılar için en az G sınıfı belge aranmaktadır.
- Ortaklıklar: Adi ortaklıklarda ortak sayısının en fazla iki, ortaklık sınıfının ise en az D olması şarttır.
- Taahhütname: Müteahhit, proje şartlarına uyacağına dair hazırlanan ek taahhütnameyi malikler ile yapılan sözleşmeye eklemek zorundadır.
Başvuru Adımları
- Müteahhit Başvurusu: İnşaat ruhsatı alındıktan sonra müteahhit, e-devlet üzerinden ARAAD (AFDİS) sistemine giriş yaparak projeyi kaydeder.
- Vatandaş Başvurusu: Hak sahipleri, e-devlet (ARAAD/AFDİS) üzerinden ön başvurularını tamamladıktan sonra protokol imzalı bankalara fiziki başvurularını yaparlar.
- Onay ve Kredi Kullanımı: Başkanlık incelemesinin ardından onaylanan krediler hak sahiplerinin bankadaki vadesiz TL hesaplarına aktarılır ve blokeli olarak bekletilir.
- Ödeme Kademeleri: İnşaatın ilerleme seviyesine göre blokeli tutarlar, Başkanlık onayıyla kademeli olarak bloke çözülerek müteahhit hesabına aktarılır.
Finansal Destekler ve Kredi Şartları
Proje, uygun maliyetli finansman seçenekleri ile kentsel dönüşümü teşvik etmektedir.
- Faiz Oranı: Aylık %0,69 faiz imkanı.
- Vade ve Limit: 180 ay (15 yıl) vade ve maksimum 3 milyon TL kredi limiti.
- Geri Ödeme: İlk yıl geri ödemesiz dönem avantajı sunulmaktadır.
Faiz İndirimi Kategorileri
Belirli gruplara faiz oranında yıllık %0,25 ek indirim uygulanmaktadır. Bu dört kategorinin tamamını karşılayan bir vatandaş (0,25 + 0,25 + 0,25 + 0,50), yıllık toplamda %1,25 oranına varan bir faiz indirimi alabilmektedir.
Bu kategoriler şunlardır:
- 1. Kategori: Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde kendisi ve hane halkı bireyleri üzerinde riskli yapı haricinde başka konutu olmayan malikler.
- 2. Kategori: Orta ve düşük gelirli haneler.
- 3. Kategori: Şehit aileleri, harp ve vazife malulleri ile dul ve yetimleri, emekliler, en az %40 engelli vatandaşlar veya hane halkı reisinin bu bireylere bakmakla yükümlü olduğu haneler, hane halkı reisinin kadın olduğu haneler.
- 4. Kategori: A sınıfı Enerji Kimlik Belgesi (EKB) olan binalar için yıllık %0,50; B sınıfı için yıllık %0,25 ek indirim sağlanır.
Kredibilite Kriterleri
Kredi onayı için adayların aşağıdaki finansal şartları sağlaması gerekmektedir:
- Açık ve devam eden icra, haciz veya yasal takip kaydı bulunmamalıdır.
- Kredi taksit tutarının belgelenmiş hane halkı aylık gelirine oranı %70’i aşmamalıdır.
Sonuç
Ülkemizdeki kentsel dönüşüm uygulamaları 2012 yılında yayımlanan Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında derli toplu bir hale gelmiştir. O günden bugüne sayısız uygulama değişikliği olmuşsa da vatandaşlara maddi destek veren düzenlemeler her zaman bu uygulamaları hızlandırmıştır.
İstanbul’da uygulanan Yarısı Bizden kampanyasının yıl sonuna kadar riskli yapı tespiti kesinleşen yapılarda uygulanacak olması karşısında Dünya Bankası finansmanıyla yürütülen 3 Milyon TL’ye varan düşük faizli kredi imkanı olumlu bir gelişmedir. Bununla birlikte bu kredinin Yarısı Bizden kampanyasına göre daha sıkı şartlara sahip bir destek paketi olduğu dikkate alınmalıdır. Bu yüzden riskli yapı tespitini yıl sonuna kadar kesinleştiren riskli yapı maliklerinin şartları daha esnek ve bir kısmı hibeden oluşan Yarısı Bizden kampanyasından yararlanma fırsatını gözden kaçırmamaları önemlidir.
(1) https://kentseldirenclilik.csb.gov.tr/projenin-amaclari-i-109491
Bu çalışma, İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi kapsamında sunulan resmi bilgilendirme dokümanları baz alınarak hazırlanmıştır.
