İçindekiler
Genel olarak her türlü yapıda beton kullanımı, inşaatın en önemli unsurlarından bir tanesidir. Ülkemizde ekonomik ömrünü tamamlamış ya da depreme karşı güvenliğini kaybetmiş yapıların fazlasıyla mevcudiyeti ve bu yapıları dönüştürme talebi, “inşaat atıklarının artması” sonucunu getirmekte olup, yapısal atıklarının çok önemli bir bölümünü de beton malzemesi teşkil etmektedir.
Agrega Nedir ve Sınıfları Nelerdir?
Agrega, mineral orijinli çeşitli boyut ve sertlikte bağlayıcılarla birlikte kullanılan yapı malzemesi olup, beton ve betonarmenin içinde ağırlıklı olarak yer alır. Agregalar, aşağıdaki biçimde sınıflandırılabilirler.
Orijinlerine Göre Agregalar
- Tabi agregalar (kum, çakıl vb.)
- Suni agregalar (yüksek fırın cürufu, pişmiş kil, mermer parçaları, renkli camlar vb.)
Birim Hacim Ağırlıklarına Göre Agregalar
- Ağır agregalar (tabii kum ve çakıl)
- Hafif agregalar (az yoğunluklu ve boşluklu taşlar, lav köpüğü, tüf vb.)
Tane Boyutlarına Göre Agregalar
- Kaba agrega (çakıl, mıcır)
- Kum
Tabii çakıl ve kum, kırma taşlar; beton ve betonarme yapı elamanlarının imalatında esas olan agregalardır.
Geri Dönüştürülmüş Agrega Nedir?
Yapıların yıkılması sonucunda ortaya çıkan beton parçalarının kırılması, elenmesi, uygun büyüklüler hâline getirilmesi ve temizlenmesi suretiyle işlemden geçirilerek elde edilen; yeniden kullanılabilecek vasıfta olan yapı malzemesidir. Ancak eleme yapılırken dönüştürülebilecek beton malzemesini diğer inşaat moloz atıklarıyla karıştırmamak gerekir. İnşaat molozları; tuğla, fayans, sıva, mermer vb. gibi atık malzemelerdir.
Geri Dönüştürülmüş Agrega Performansının Belirlenmesi
Bu hususta birçok çalışma ve deneyin yapılmakta olduğu bilinmektedir. Yapı imalatında, beton basınç mukavemetinin istenilen düzeyde olması istenir. Yapılan incelemeler; atıklardan elde edilen agreganın kullanımıyla ortaya çıkan çok sayıda ve aynı dozda farklı karışımın kıyaslaması yapıldığında; doğal kum ve kırma taş oranının yüksek olduğu beton numunelerinin, geri dönüşümlü agrega oranının fazla olduğu beton numunelerine göre, beton basınç mukavemetinin daha fazla olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda, geri dönüştürülmüş agreganın beton mukavemetini azaltması nedeniyle, “malzemenin kontrollü kullanımı” sonucu ortaya çıkmaktadır.
Geri Dönüştürülmüş Agreganın Kullanım Alanları
Alt yapı inşaatları; su getirme ve kanal, dolgu alanları, demir yolu ve kara yolu inşaatları, drenaj, grobeton yapımı, otopark alanları ve pistler, kaldırım taşı imalatlarında vb. gibi her türlü yapı inşaatında geri dönüşmüş agreganın kullanımı uygundur. Bu hususta mevcut teknik prosedür ve şartnamelere; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı kararlarına uygun olarak hareket edilmelidir.
Geri Dönüştürülmüş Agrega Kullanımının Olumlu Etkileri
Dönüştürülmüş agrega kullanımının çok sayıda yararlı etkisi mevcuttur. Bunlardan en önemlileri;
- Çevre kirliliğinin azalması,
- İş gücü, zaman ve enerji tasarrufu,
- Doğal kaynakların daha az tüketilmesi,
- Daha az depolama alanlarına ihtiyaç duyulması ve
- Nakliye gibi olumlu etkilerdir.
Geri dönüştürülmüş agrega kullanımının teşvik edilerek arttırılması, sürdürülebilir bir yapı malzemesi olması nedeniyle; ileriki kuşaklar adına daha sorunsuz çevre ve sürdürülebilir yaşam şartlarının oluşturulmasına katkı yapacaktır.
