İçindekiler
Organize sanayi bölgeleri (OSB), özet bir ifadeyle sanayinin uygun görülen alanlarda yapılaşmasını sağlamak için kurulan mal ve hizmet üretim alanlarıdır. Organize sanayi bölgeleri ile firmalar bir alanda toplanarak üretim daha sağlıklı gerçekleştirilir, çarpık kentleşme ve sanayileşme durumu ortadan kaldırılır, firmaların birbiriyle olan etkileşimi kolaylaştırılır.
Günün sonunda organize sanayi bölgelerinin en önemli hedeflerinden biri ülkelerin sanayi performansını arttırmaktır.
Organize sanayi bölgeleri sayesinde:
- Sanayi disipline edilir,
- Şehrin planlı gelişimine katkı sağlanır,
- Birbirini tamamlayan sanayiciler bir araya gelir ve bir program dahilinde üretim gerçekleştirir. Bu sayede üretimdeki verimlilik ve kâr yükselir,
- Ülkenin az gelişmiş bölgelerindeki sanayi faaliyetleri yaygınlaştırılır,
- Tarım alanlarının sanayide kullanılması disipline edilir,
- Sağlıklı, ucuz, güvenilir bir altyapı ve ortak sosyal tesisler inşa edilir,
- Müşterek arıtma tesisleri ile çevre kirliliği önlenir,
- Üretim alanları kamu gözetiminde olur.
Organize Sanayi Bölgesi Avantajları
Organize sanayi bölgelerinin, firmalara birbirinden değerli pek çok faydası bulunmaktadır. Örneğin bu işletmeler; yatırım, istihdam teşviklerinden ve bölgesel/sektörel teşviklerden yararlanmaktadır. Tüm bunlara ilaveten organize sanayi bölgelerinde faaliyet gösteren firmalar, şu avantajlara da sahip olmaktadırlar:
- Arsa/arazi edinimlerinde katma değer vergisi (KDV) ödenmez,
- Emlak vergisi muafiyeti söz konusudur (bu muafiyet firma üretim yapıyorsa geçerlidir, kiralamalarda geçersizdir),
- Parselasyon işlemlerindeki vergilerden muafiyet söz konusudur,
- Tesis inşasında ve işletiminde yerel yönetimler vergisi ödemesi yapılmaz,
- Belediye hizmetlerinden yararlanılmaması hâlinde katı atık vergisi ödenmez.
Türkiye’deki Organize Sanayi Bölgeleri Sayısı
Türkiye’de yukarıdaki hedefler benimsenerek oluşturulan OSB’ler, ülkemizin üretim performansına şüphesiz katkı sağlamaktadır. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının resmî sitesinde yer alan bilgilere göre ülkemizde Bakanlık tarafından sicil verilerek tüzel kişilik kazanan OSB sayısı 352’dir. Bunlardan 264’ü faaliyetteyken 88’inde; proje, kamulaştırma ve inşaat faaliyetleri sürmektedir.
Yine T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının verilerine göre Türkiye’deki OSB’lerde; 90 meslek lisesi, 20 meslek yüksekokulu ve 31 adet kreş yer almaktadır.
Türkiye’de Sanayi Şehirleri
Türkiye’nin sanayi şehirleri sıralaması sorusuna yanıt verecek olursak; İstanbul Sanayi Odasının (İSO) yıllık bazda yayınladığı Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu listesinin 2021 sonuçlarına bakmak faydalı olacaktır.
Bahsi geçen listeye göre Türkiye’nin en büyük sanayi kuruluşlarının kayıtlı olduğu odalar aşağıdaki gibidir:
- İstanbul Sanayi Odası:158
- Kocaeli Sanayi Odası: 41
- Ege Bölgesi Sanayi Odası: 40
- Ankara Sanayi Odası: 33
- Gaziantep Sanayi Odası: 33
- Kayseri Sanayi Odası: 18
- Bursa Ticaret ve Sanayi Odası: 16
- Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası: 13
- Adana Sanayi Odası: 12
- Denizli Sanayi Odası: 10
- Manisa Ticaret ve Sanayi Odası: 10
- Balıkesir Sanayi Odası: 7
- Konya Sanayi Odası: 7
- Mersin Ticaret ve Sanayi Odası: 7
- Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası: 7
- Çorlu Ticaret ve Sanayi Odası: 6
- Dörtyol Ticaret ve Sanayi Odası: 6
- Samsun Ticaret ve Sanayi Odası: 5
- Diğer odalar: 71
İlgili listeye göre en büyük sanayi şehirlerinde 158 firma ile İstanbul zirvedeyken, bunu 41 firma ile Kocaeli takip etmektedir. Türkiye’nin en büyük organize sanayi bölgeleri sıralamasında her ne kadar birinciliği Marmara Bölgesi üstlense de tablo giderek Anadolu lehine gelişmektedir.
Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu
Son olarak Türkiye’de organize sanayi bölgelerine ciddi önem verildiği rahatlıkla söylenebilir. Öyle ki kamu tarafından bu alanların; kuruluş, yapım ve işletilmesi esaslarını düzenlemek amacıyla düzenlenen 4562 numaralı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu, 15/04/2000 tarihli Resmî Gazete‘de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. İlgili Kanunun kapsamı ise “Bu Kanun, organize sanayi bölgelerinin ve OSB Üst Kuruluşunun oluşumunu, organlarını, işleyişini, yönetim ve denetimini düzenleyen hükümler ile bunlarla ilgili kişi ve kuruluşların görev, yetki ve sorumluluklarını belirleyen hükümleri kapsar.” ifadeleriyle özetlenmiştir.
Yazarlarımızdan Serdar Öncü’nün, organize sanayi bölgelerinin önemini aktardığı ve konuyu gayrimenkul sektörüyle bağdaştırarak var olan sorunlara çözüm önerileri sunduğu, “Sanayi, Organize Bölgelerle Gelişir” başlıklı yazısını okumak için tıklayınız…
Kaynakça:
