İçindekiler
Parselasyon Nedir?
Parselasyon kavramının tanımına mevzuatta rastlamak mümkün değilse de 3194 Sayılı İmar Kanunu m. 18’den yararlanarak parselasyonu şu şekilde ifade etmek mümkündür:
“Parselasyon, imar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re’sen tescil işlemlerini yaptırma amacını taşıyan idari işlemlerdir.”
İfraz ve Tevhit Ne Demektir?
İfraz, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nde bir parselin bölünerek ayrılması işlemi olarak tanımlanmıştır. Tevhit ise yine aynı yönetmelikte parsellerin birleştirilme işlemi olarak tanımlanmıştır (1).
Bununla birlikte Türk Dil Kurumu’na göre ifraz bir arazinin bölünmesi, parsellere ayrılması şeklinde tanımlanmışken tevhit birleştirme olarak tanımlanmıştır (2).
Parselasyon İşlemi Yapılmamış Alanlarda İfraz ve Tevhit İşlemi Yapılabilir mi?
Parselasyon işlemi yapılmamış bir alanda ifraz ve tevhit işlem yapılması hukuken mümkün değildir. Gerçekten de hem 3194 sayılı Kanun’un 15. maddesi hem de yerleşik Danıştay kararları henüz parselasyon işlemi yapılmamış bir alanda ifraz ve tevhit işlemi yapılamayacağını açıkça ortaya koymaktadır.
3194 sayılı İmar Kanunu m. 15:
(1) İmar planı bulunan alanlarda, uygulama imar planına uygun olarak öncelikle parselasyon planının yapılması esastır.
(2) İmar planı bulunan alanlarda, ifraz ve tevhit işlemleri, parselasyon planı tescil edilmiş alanlarda yapılabilir.
Danıştay 6. Daire, 2016 / 4840 E., 2020 / 10560 K., 05.11.2020 T.
“Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, uygulama imar planlarının uygulanması ve yapılaşmaya uygun imar parsellerinin oluşturulmasında parselasyon işlemi yapılmasının esas olduğu ve henüz parselasyon işlemi yapılmamış bir imar adasında ifraz ve tevhid işlemlerinin yapılmasının hukuken olanaklı olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.”
Danıştay 6. Daire, 2011 / 5595 E., 2015 / 2548 K., 22.04.2015 T.
“Bu durumda, yukarıda yer verilen düzenlemeler uyarınca henüz parselasyon işlemi yapılmamış bir alanda ifraz ve tevhid işleminin yapılamayacağı, önce parselasyon işleminin yapılması gerektiği, bu alanlarda ifraz ve tevhid yapılmasının istisna olduğu hususu dikkate alınarak davacıların taşınmazlarının ifraz edilmesine ilişkin başvurusunun ıslah imar planına uygun olup olmadığının ve plan bütünlüğünün bozulup bozulmayacağının incelenmesi suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.”
Danıştay 6. Daire, 2008 / 7724 E., 2010 / 4889 K., 17.05.2010 T.
“Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin 19 / 1. maddesinde, her türlü imar adasında, parselasyon planı yapılmadan bu adadaki parsellerde ifraz ve tevhit yapılamayacağı, İmar Kanunu’nun 18 İnci Maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlemesi İle İlgili Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 15. maddesinde ise, arazi ve arsa düzenlemesi yapılmış imar adalarındaki bir veya birkaç parselde, meskun alanlardaki kadastro parsellerinde, maliklerin müracaat üzerine imar planı ve mevzuatına uygun olmak şartıyla ifraz ve tevhit işlemleri yapılabileceği öngörülmüştür. Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından maliki olduğu taşınmazın tevhidi istemiyle yapılan başvurunun reddi üzerine bakılan davanın açıldığı, idarece planda tevhit şartının bulunmadığı ve parselin kadastral parsel olduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır. Yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca parselasyon planı yapılmadan ifraz işlemi yapılamayacağı anlaşıldığından davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle isabetsizlik bulunmamıştır.”
İfraz ve tevhit işlemleri için parselasyon planının yapılması ve tescil edilmesi şartı 3194 sayılı İmar Kanunu m. 15 / 4 uyarınca bazı hâllerde aranmamaktadır. Bu istisnaları şu şekilde sıralayabiliriz:
- 5018 sayılı Kanun’da belirtilen merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin yetkisi içindeki kamu yatırımlarında veya kamu mülkiyetine ait alanlar,
- Parselasyon planının tatbiki mümkün olmayan meskûn alanlar,
- Koruma amaçlı imar planı bulunan alanlar,
- Büyük bir kısmı uygulama imar planına uygun şekilde oluşan imar adalarının geri kalan kısımları.
3194 sayılı İmar Kanunu m. 15:
(4) 10 / 12 / 2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nda belirtilen merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin yetkisi içindeki kamu yatırımlarında veya kamu mülkiyetine ait alanlarda, parselasyon planının tatbiki mümkün olmayan meskûn alanlar ile koruma amaçlı imar planı bulunan alanlarda ve büyük bir kısmı uygulama imar planına uygun şekilde oluşan imar adalarının geri kalan kısımlarında bu maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan hükümlerde belirtilen şartlar aranmaz.
Bununla birlikte plansız (imar planı bulunmayan) alanlarda ifraz ve tevhit işlemlerinin Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği kapsamında gerçekleştirilebileceği de unutulmamalıdır.
(1) Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) m. 4. (R.G. Tarihi: 03.07.2017, R.G. Sayısı: 30113)
(2) https://sozluk.gov.tr/ (11.05.2025)
